Kapsels uit de jaren 30
De jaren 30 begonnen in de schaduw van de beurskrach van 1929 op Wall Street, die economieën wereldwijd in een neerwaartse spiraal had gestort. Voor de meeste gezinnen was geld schaars, en de zorgeloze sfeer van de jaren 20 - met hun korte, rebelse kapsels en uitbundige feesten - leek plotseling heel ver weg. Toch wilden vrouwen er nog steeds prachtig uitzien. Juist de jaren 1930 brachten enkele van de meest verfijnde en elegante kapsels voort die de modegeschiedenis ooit heeft gekend.
Ook technologische ontwikkelingen speelden een grote rol. Dankzij innovatieve chemische processen kon haar plotseling zo worden gekruld en gestyled dat het dagenlang perfect in model bleef zitten. De permanentmachine bestond weliswaar al sinds het begin van de twintigste eeuw, maar werd gedurende de jaren 1930 zo sterk verfijnd en verbeterd dat langdurige krullen en golven ineens ook voor de gewone vrouw binnen handbereik kwamen.
Vingergolven (finger waves)
Als je één kapsel zou moeten kiezen dat dit hele decennium symboliseert, dan is de vingergolf wel de ultieme kandidaat. Deze zorgvuldig gevormde, S-vormige golven lagen dicht tegen het hoofd en liepen vanuit het gezicht elegant naar achteren. Het is tot op de dag van vandaag misschien wel de meest herkenbare look van de jaren 30.
Vingergolven waren op zichzelf niet volledig nieuw - ze waren halverwege de jaren 1920 al weleens gesignaleerd - maar ze bereikten het hoogtepunt van hun populariteit in de vroege jaren 1930. Ze sloten perfect aan bij de gestroomlijnde Art Deco-stijl die de architectuur, sieraden en vormgeving domineerde.
Het creëren van vingergolven vereiste puur vakmanschap. Een kapster (of een zeer geduldige vrouw voor haar eigen spiegel) begon met vochtig haar en bracht een royale hoeveelheid golfvloeistof of fixeergel aan. Vervolgens werd het haar met behulp van de vingers en een fijne kam zorgvuldig in diepe, gelijkmatige golven gemodelleerd, dicht tegen de hoofdhuid aan. Metalen clips hielden elke golf op zijn plaats terwijl het haar droogde. Zodra de clips werden verwijderd en het haar voorzichtig werd uitgekamd, ontstond er een glanzend patroon van golven dat strak en glad tegen het hoofd aanlag.
Deze stijl was geliefd bij vrouwen met korter haar dat net boven of onder de oren viel. Het gaf de kortere lengte een uitstraling die vele malen geraffineerder was dan een eenvoudige, rechte boblijn.
De Marcelgolf
Een nauwe verwant van de vingergolf was de Marcelgolf, vernoemd naar de Franse kapper Marcel Grateau. Hij had deze techniek al in de jaren 1870 ontwikkeld met behulp van speciaal ontworpen, verwarmde tangen. Tegen de jaren 1930 was deze methode verder verfijnd en geperfectioneerd, waardoor de Marcelgolf een vaste waarde werd in iedere zichzelf respecterende schoonheidssalon.
Waar vingergolven met de handen en een kam werden gevormd, ontstonden Marcelgolven met behulp van die warme golftangen, die voor diepere en scherpere golven zorgden. Het resultaat was een meer gestructureerd golfpatroon dat nog steeds dicht tegen het hoofd lag, maar een volumineuzere uitstraling had die perfect aansloot bij de glamoureuze avondkapsels van dat decennium.
De Marcelgolf was dan ook bijzonder populair voor speciale gelegenheden. Overdag droeg een vrouw haar haar in een eenvoudiger en zachter model, maar voor een diner of een chic avondje uit bezocht zij de salon voor een frisse set Marcelgolven, die haar de hele avond van maximale elegantie voorzagen.
Platinablond haar
De Amerikaanse actrice Jean Harlow groeide in de jaren 1930 uit tot een van de meest gefotografeerde vrouwen ter wereld. Haar kenmerkende uiterlijk - haar dat tot een bijna verblindende, zilverwitte blondtint was gebleekt en in diepe golven rond haar gezicht lag - veroorzaakte een ware sensatie.
Het haar van Harlow was zo licht van kleur dat het werd omschreven als “platinablond”, een term die vrijwel onmiddellijk onderdeel werd van het dagelijks taalgebruik. Overal ter wereld wilden vrouwen exact dezelfde uitstraling bereiken. Schoonheidssalons kregen het er druk mee om donkerdere lokken te bleken tot die bijna bovenaardse, lichte tint. Fabrikanten van haarproducten ontwikkelden snel nieuwe bleekmiddelen om aan de enorme vraag te voldoen, terwijl tijdschriften - helaas niet altijd even veilige - adviezen publiceerden over hoe je dit thuis kon doen.
Platinablond haar werd dicht tegen het hoofd gedragen met diepe golven. Door de extreem lichte haarkleur werden de schaduwen van iedere golf extra geaccentueerd, wat een prachtig visueel diepte-effect creëerde. Het was een gedurfde keuze, maar het paste perfect bij de liefde van het decennium voor drama en de groeiende fascinatie voor Hollywood-glamour.
De pageboy
Toen vrouwen na de ultrakorte kapsels van de jaren 1920 hun haar weer wat langer lieten groeien, werd de pageboy (pagekapsel) een van de populairste halflange kapsels van die periode. Het silhouet was even eenvoudig als elegant: het haar viel tot ongeveer de kin of de schouders, met de punten strak naar binnen gekruld in een gladde, ronde rol. Het resultaat was een uiterst verzorgde, afgeronde vorm.
De pageboy was veelzijdig en praktisch, wat sterk bijdroeg aan het succes ervan. Het kapsel kon, afhankelijk van de gelegenheid, zowel chic als casual worden gedragen. Overdag oogde een pageboy met een strakke midden- of zijscheiding heel vlot en professioneel. Voor de avonduren kon er extra slag aan de bovenkant worden toegevoegd, of werd het kapsel opgesierd met een decoratieve haarclip of kam aan de zijkant.
De pageboy sloot perfect aan bij de destijdse voorkeur voor gestructureerde kapsels die tegelijkertijd zacht en vrouwelijk aanvoelden. De naar binnen gekrulde punten gaven het haar een prachtige dynamiek, en wanneer het net gewassen en uitgekamd was, had het een schitterende glans die het licht prachtig ving.
Hoewel de pageboy later opnieuw populair zou worden in de jaren 1940 en 1960, lag zijn oorsprong in de jaren 1930, toen de combinatie van praktisch gemak en elegantie het kapsel geliefd maakte bij vrouwen van alle leeftijden en achtergronden.
Zachte, losse krullen
Niet iedere vrouw in de jaren 30 voelde zich aangetrokken tot de strakke, geometrische precisie van de vingergolf. Voor wie de voorkeur gaf aan een warmere en meer romantische uitstraling, vormden zachte, losse krullen een prachtig alternatief.
De zachte krullen uit de jaren 1930 verschilden overigens sterk van de strakke krullen uit de jaren 1940 of de volumineuze permanenten uit de jaren 1980. Ze waren subtiel, vloeiend en heel zorgvuldig geplaatst. Het waren krullen die nonchalant leken te vallen, maar die juist een heel bewuste, vrouwelijke elegantie uitstraalden.
Deze krullen werden vaak naar één zijde gekamd, waarbij een diepe zijscheiding een zachte haarlok over het voorhoofd liet vallen voordat het haar overging in losse spiralen rond de schouders of in de nek. Greta Garbo beheerste deze stijl als geen ander; haar haar leek altijd zacht gegolfd en natuurlijk vallend, in plaats van streng en stijf in model gezet.
De chignon
Naarmate de haarlengtes in de jaren 30 toenamen, werden elegante manieren om het haar op te steken steeds belangrijker. De chignon - een verfijnde haarwrong die achter op het hoofd of laag in de nek werd gedragen - was gedurende het hele decennium een onmisbaar onderdeel van de avondmode.
In tegenstelling tot de overdadige, volumineuze Victoriaanse opsteekkapsels van een generatie eerder, was de chignon van de jaren 1930 juist strak, minimalistisch en ingetogen. Het haar werd glad naar achteren gekamd - soms met een subtiele golf aan de voorkant of bij de slapen - en vervolgens samengebracht in een verfijnde knot of wrong. Het resultaat was uiterst elegant.
Voor feestelijke gelegenheden werd de chignon rijkelijk versierd met kleine kammen, glinsterende haarclips of zelfs verse bloemen. Een enkele gardenia of camelia die subtiel in de chignon was gestoken, gold in de jaren 1930 als het absolute toppunt van avondglamour.
Het is gemakkelijk om naar de glamoureuze, door Hollywood geïnspireerde kapsels van de jaren 1930 te kijken en te denken dat elke vrouw er destijds altijd tot in de puntjes verzorgd bij liep. De dagelijkse werkelijkheid was echter een stuk nuchterder. De meeste vrouwen hadden simpelweg de tijd of het geld niet om regelmatig een kapsalon te bezoeken, en velen van hen brachten hun dagen door met hard, fysiek werk waarvoor een hanteerbaar kapsel een must was.
Voor werkende vrouwen was het meest voorkomende dagelijkse kapsel dan ook een eenvoudige, naar achteren gedragen haarstijl. Het haar werd glad uit het gezicht gekamd en achter op het hoofd vastgezet of opgerold in een snelle chignon. Zo bleef het netjes, zat het niet in de weg en was het veilig verwijderd van machines of gereedschap, terwijl het er tegelijkertijd respectabel en verzorgd uitzag.
Zelfs in deze eenvoudigere kapsels lieten de vrouwen uit de jaren 1930 hun oog voor detail zien. Een strakke scheiding, zorgvuldig getrokken met een kam en een vleugje brillantine, werd beschouwd als de minimale standaard om fatsoenlijk in het openbaar te verschijnen. Het idee om simpelweg met ongestyled, warrig haar de deur uit te gaan, werd in die tijd als absoluut onvoorstelbaar en slordig gezien.
De scheiding
Een van de meest subtiele, maar cruciale modekeuzes van de jaren 1930 was de plaatsing van de haarscheiding. Het lijkt misschien een klein detail, maar in een decennium waarin het haar zo dicht tegen het hoofd werd gestyled, bepaalde de scheiding de uitstraling van het gezicht.
De diepe zijscheiding was veruit de populairste keuze van het decennium. Door de scheiding extreem ver naar één kant te plaatsen, ontstond er een asymmetrische haarlijn over het voorhoofd die bijzonder flatterend werkte. Het haar aan de vollere zijde kon zo in een diepe, vloeiende golf naar achteren worden gelegd, terwijl het haar aan de smallere zijde strak tegen het hoofd werd gladgestreken. Deze asymmetrie was hét mode-kenmerk van de jaren 1930.
De middenscheiding had een heel ander karakter. Deze zorgde voor een formelere, symmetrische uitstraling en was vooral populair bij de gladdere kapsels. Hoewel de middenscheiding aanvankelijk werd geassocieerd met de strengere stijlen van het vorige decennium, kreeg zij in de jaren 1930 een geheel nieuwe elegantie wanneer ze werd gecombineerd met zachte, romantische golven in plaats van rechte bobkapsels.
Kleur, glans & textuur
Ongeacht de stijl of het kapsel in de jaren 30, er was één eigenschap die boven alles werd gewaardeerd: glans. Welke vorm het haar ook had, het moest reflecteren. Dof, droog of pluizig haar werd gezien als de ultieme schoonheidsvijand, en de cosmetica-industrie speelde hier dan ook handig op in met een breed assortiment aan verzorgingsproducten.
Brillantine werd in kleine hoeveelheden op het afgewerkte kapsel aangebracht om het een spiegelgladde schittering te geven. Hoewel brillantine al sinds het einde van de negentiende eeuw bestond, beleefde het in de jaren 1930 een enorme herwaardering. Omdat de kapsels zo dicht tegen het hoofd werden gedragen, was die intense glans niet alleen wenselijk, maar vormde het de absolute kern van de hele look.
Ook haarkleur speelde een steeds grotere rol. De hype rondom het platinablonde haar van Jean Harlow was natuurlijk het meest extreme voorbeeld, maar gedurende het hele decennium experimenteerden vrouwen volop met het oplichten, verdiepen of accentueren van hun natuurlijke haarkleur. Kamillespoelingen werden gebruikt om blond haar nog stralender te maken, terwijl henna aan donkerder haar warme, rode tonen en een rijke diepte gaf.
De textuur die destijds werd bewonderd - glad, strak en glanzend - staat in schril contrast met de lossere, warrige golven en volumineuze stijlen uit latere decennia. Haar moest gecontroleerd en perfect verzorgd ogen. De tijd en moeite die hiervoor nodig waren, werden simpelweg gezien als een vast, vanzelfsprekend onderdeel van de dagelijkse routine van de vrouw.
Van Hollywood tot de winkelstraat
Een van de meest fascinerende aspecten van de jaren 30 is hoe snel modetrends zich vanuit de filmstudio's in Hollywood over de rest van de wereld verspreidden, en hoe deze gaandeweg werden aangepast aan het dagelijks leven. Niet elke vrouw in een klein Europees dorpje kon exact dezelfde look creëren als Greta Garbo, maar ze wist er wel opvallend dichtbij te komen.
Damesbladen waren in deze periode de belangrijkste trendsetters. Ze publiceerden prachtige foto’s, modieuze illustraties en stapsgewijze handleidingen waarmee de nieuwste Hollywood-kapsels ook voor de gewone vrouw thuis haalbaar werden gemaakt.
Daarnaast speelden de lokale schoonheidssalons een onmisbare rol. Tegen de jaren 1930 was er in vrijwel elke winkelstraat in Europa en Noord-Amerika wel een kapper te vinden. Een bezoek aan de salon was hiermee niet langer een exclusief privilege voor de elite; de prijzen waren gedaald en de technieken waren gestandaardiseerd.
Natuurlijk ontstonden er regionale verschillen. Vrouwen in warmere klimaten kozen voor iets lichtere en minder strakke varianten van de gestructureerde kapsels, en in armere gebieden moest men het doen met eenvoudigere, zelfgemaakte stylinghulpmiddelen. Toch werden de onderliggende schoonheidsidealen - glad, glanzend, strak en op-en-top vrouwelijk - gedurende het hele decennium in de hele westerse wereld gedeeld.
Waardigheid in moeilijke tijden
De kapsels van de jaren 1930 vertellen ons iets heel moois over de vrouwen die ze droegen. In een decennium dat sociaal en economisch ontzettend veel van de gewone mens vroeg, vonden deze vrouwen nog altijd de tijd en de trots om aandacht te besteden aan hun uiterlijk.
Hun zorgvuldig gelegde golven en met brillantine glanzend gemaakte lokken waren beslist geen uiting van oppervlakkige ijdelheid. Het was een krachtig teken van waardigheid; een stille, elegante overtuiging dat schoonheid en gratie juist in moeilijke tijden een onmisbare plaats verdienen.
Of je je nu aangetrokken voelt tot de perfectie van de vingergolf, de pure romantiek van losse krullen, het vlotte karakter van de pageboy of de tijdloze klasse van de chignon: de jaren 1930 bieden een eindeloos rijke en inspirerende wereld aan haarmode. In alle opzichten was het een gouden decennium voor het haar.
©Kapsels.net
Zie ook: Vintage kapsels